هایده، با نام اصلی معصومه ددهبالا، ۲۱ فروردین ۱۳۲۱ در تهران به دنیا آمد. پدرش محمد ددهبالا ریشهای در روستایی نزدیک تبریز داشت و مادرش زینت بلغاری بود. خواهر کوچکش مهستی هم خواننده شد و چند سال زودتر از او وارد کار هنری شد. از همان نوجوانی صدایش را بهخاطر گسترهی عمیق، از کنترآلتو تا مزوسوپرانو، میشناختند و همین توانایی بعدها او را از بسیاری همنسلانش جدا کرد. هایده در ۱۳۴۷ کار حرفهای را در برنامههای رادیویی با ترانهها و آوازهای سنتی شروع کرد و در دههی ۵۰ پاپ ایرانی را هم به کارنامهاش اضافه کرد. در این سالها با ترانهسرایان و آهنگسازانی مثل فریدون خشنود، جهانبخش پازوکی، انوشیروان روحانی و اردلان سرفراز همکاری کرد و ترانههایی مثل روزهای روشن، سوغاتی و شانه هایت را خواند که هنوز هم بخشی از حافظهی موسیقایی چند نسل ایرانیاند.
هایده فقط صدای قوی و گرم نداشت، یک حس تنهایی شیرین هم در خواندنش بود که شنونده را به خودش نزدیک میکرد. آلبومهای مشترکش با مهستی و حمیرا مثل آونگ ۱۵۵ و هایده، مهستی، حمیرا ۲ در دههی ۵۰ از پرفروشترین کارهای آن دوران بودند و ترانههایی مثل کتاب هستی، گل سنگ و فدات بگردم را برای مخاطب عام ماندگار کردند. او توانست بین آواز ایرانی و ترانههای عاشقانهی پاپ تعادل بسازد. اگر دنبال بیوگرافی هایده و دانلود بهترین آهنگهای او هستید، همین سالها یعنی دههی ۵۰ دوران اوج جریان محبوبیتش در ایران بود و هنوز هم بخش بزرگی از شنیدهها از همان زمان است.
شهریور ۱۳۵۷، چند ماه قبل از انقلاب، هایده ایران را به مقصد لندن ترک کرد و از آن زمان دیگر هرگز به کشورش برنگشت. او تا پایان عمر این رویداد را تلخترین خاطرهی زندگیاش میدانست و در مصاحبههایی که داد، بارها گفت تنها امیدش برای ادامهی کار در خارج، بازگشت به ایران بود. کمی بعد به آمریکا رفت و در لسآنجلس ساکن شد. آنجا همکاری با آهنگسازانی مثل صادق نوجوکی شروع شد و دو آلبوم مهمش، شب عشق و بزن تار، حاصل همین دورهاند. شب عشق در شرکت ترانه بهعنوان یکی از پرفروشترین آلبومهای دههی ۶۰ معرفی شد و بزن تار هم با ترانهای که سالها بعد هم همه میشناختندش، به آلبومی ماندگار تبدیل شد. در تبعید هم هایده با ترانههایی مثل بهار بهار باز اومده دوباره دلتنگی میلیونها ایرانی دور از وطن را روایت میکرد.
هایده ۳۰ دی ۱۳۶۸ (۲۰ ژانویه ۱۹۹۰) در ۴۷ سالگی بر اثر سکتهی قلبی درگذشت، یک روز بعد از آخرین کنسرتش در باشگاه کازابلانکا در حومهی سانفرانسیسکو. پیکرش را چند روز بعد در گورستان وستوود لسآنجلس به خاک سپردند و هزاران ایرانی در مراسم تشییع شرکت کردند، در حالی که در تهران هم گروهی از مردم با وجود محدودیتها در مسجد الجواد به یادش جمع شدند. بیش از سی سال از رفتنش گذشته، اما صدای او هنوز جایگاه ویژهای در موسیقی ایرانی دارد و ترانههایش در خانهها، مهمانیها و فضای مجازی دوباره و دوباره شنیده میشوند. برای کسانی که میخواهند آشنایی کاملی با او داشته باشند، آلبومهای بزن تار و شب عشق و مجموعهی ترانههای طلایی هایده بهترین نقطهی شروع هستند.